Izby rzemieślnicze; Anna Szustek

Jest to V tom serii Spór o koncepcje samorządu gospodarczego w Polsce (1918–1939), dotyczący organizacji zawodowych rzemiosła. Koncepcje organizacji społeczno-zawodowych rzemiosła w okresie międzywojennym były skromne. W rozwoju zrzeszeń rzemiosła zasadnicza rola przypadła czynnikowi państwowemu. Była to kuźnia koncepcji. Czynnik społeczny miał znaczenie jedynie marginalne.

Rzemiosło było dziedziną gospodarki, która w Polsce w XX wieku miała najlepiej rozwinięty samorząd gospodarczy w klasycznej postaci. Największe sukcesy w zakresie budowy struktur, aktywności na rzecz środowiska społeczno-zawodowego rzemieślników, a przede wszystkim stwarzania warunków do działalności stricte gospodarczej miał ten samorząd w okresie 1944/1945–1989. Rzemieślnicy w dobie gospodarki centralnie planowanej nie tylko utrzymali samorząd gospodarczy w klasycznej postaci, ale jeszcze go znakomicie rozwinęli w każdym aspekcie. W jaki sposób wiąże się to z okresem międzywojennym, wszak przedmiotem tej książki nie są organizacje zawodowe rzemiosła w dobie PRL, a w czasie II Rzeczypospolitej. Budowa organizacji zawodowych rzemiosła w okresie międzywojennym, ich przekształcanie wykreowało rzemieślników jako społeczność zawodową w skali ogólnopaństwowej. Zasadniczą rolę w tworzeniu ruchu zawodowego rzemieślników odegrało państwo. Czynnik państwowy nadawał kształt rozwojowi organizacji zawodowych rzemiosła, a rzemieślnicy wypełnili to konkretną działalnością. W ten sposób w okresie międzywojennym został stworzony i w pewnym zakresie rozwinięty zaczyn do samorządu tej dziedziny gospodarki w latach 1944/1945–1989.